(107) Hoe IK de wereld zin geeft. Een pleidooi voor egoïsme.

AUTEUR: Dennis Hamer

THEMA: Filosofie

Individualisering, en de daarmee gepaard gaande teloorgang van iedere gemeenschappelijke waarde, lijkt een even modern fenomeen te zijn als de door wereldvervreemding veroorzaakte verveling. Beiden zijn een gevolg van, of een reactie op, de laatmoderne technische versnelling. Volgens de Duitse socioloog Hartmut Rosa ondermijnt deze versnelling de waarde van ruimte, waardoor we worden geconfronteerd met ‘niet-locaties’; de identiteitsloosheid van de wereld waarin wij ons bevinden.(1) De distantie ten opzichte van de almaar doordenderende wereld groeit en we worden teruggeworpen op het meest eigenlijke en minst onvervreemdbare: ons zelf, ons eigenlijke ik. Het is echter niet de bedoeling dat we ons comfortabel voelen in deze eigenlijke, egoïstische, toestand. Hoe kunnen we de reeds zo versplinterde werkelijkheid immers zin of betekenis geven als we louter om onszelf, correctie: als ik louter om mijzelf geef?

Lees verder “(107) Hoe IK de wereld zin geeft. Een pleidooi voor egoïsme.”

(102) De poenschepper-weldoener

AUTEUR: Gert Vanlerberghe

THEMA: Filosofie en economie

In zijn nieuwe boek Waarom De Superrijken De Wereld Niet Zullen Veranderen verzucht Anand Giridharadas dat, ondanks alle innovatie en vooruitgang, de minderbedeelden het nog steeds niet beter hebben. De kern van zijn betoog is dat de rijke weldoener een problematisch gegeven is. Vaak gaat het vooral om image-building en er blijft onderweg te veel geld aan hem of haar kleven. Ook is de vrijgevigheid altijd volgens hun eigen voorwaarden, want waarom zouden ze het risico lopen dat de innovatie henzelf schaadt? Filantropie die vooral de elite zelf, die hij MarketWorld noemt, dient te beschermen is misschien wel goedbedoeld maar vooral ook inefficient.

Lees verder “(102) De poenschepper-weldoener”

(101) Millenials hebben vertrouwen in de sterren

AUTEUR: Ine Vanvuchelen

THEMA: Sociologie en filosofie
OPMERKING: Dit artikel verscheen eerder op StampMedia.be

Ik geef het toe: ik lees weleens graag mijn horoscoop, maar het is niet meer dan een guilty pleasure. Ik kende nooit mensen die oprecht geloofden in de wereld van de astrologie, maar sinds kort lijkt dat te veranderen. In een tijd waar jongeren kritisch worden opgevoed en gestimuleerd worden om een scherpe blik te ontwikkelen, vraag ik me af van waar die nood komt. Vult spiritualiteit het gat op van religie zoals sommige critici beweren of heeft Generatie Y een andere drijfveer?

Lees verder “(101) Millenials hebben vertrouwen in de sterren”

(99) Het vraagstuk ‘the othering’.

AUTEUR: Patrick Bailliu

THEMA: Filosofie, Sociologie

Het probleem van de 21ste eeuw is het vraagstuk van ‘the othering’. In een wereld die getekend wordt door schijnbaar onhandelbare en overweldigende uitdagingen, is vrijwel elk mondiaal, nationaal, regionaal en zelf individueel conflict verwikkeld in of georganiseerd rond een of meer dimensie van groeps- gebaseerde verschillen. De Othering ondersteunt territoriale geschillen, sektarisch geweld, militaire conflicten, de verspreiding van ziekten, armoede en voedselonzekerheid en zelfs klimaatverandering.

Lees verder “(99) Het vraagstuk ‘the othering’.”

(98) Contra fidem

Van kritiek…

AUTEUR: Nick De Clippel

THEMA: Politiek/filosofie

Religie en de liberale democratie zijn een kibbelend paar. Dat gaat van het afwijzen van de seculiere samenleving tot strovuurtjes rond hoofddoeken. Maar wat gaat er precies schuil achter het begrip ‘religie’? Religie en geloof zijn alvast conceptueel verschillend.

Religies zijn complexe systemen die zich vormen rond geloof, wat betekent dat men bepaalde proposities gelooft, ook als daar geen zinnig bewijs voor bestaat en zelfs als de feiten dat geloof tegenspreken. Een gelovige hanteert doorgaans dezelfde waarheidscriteria als iedereen, maar als het over geloof gaat, vertrouwt men op een onwaarschijnlijk verhaal dat meestal zijn oorsprong heeft in een ver verleden. Geloof heeft als bijkomend essentieel kenmerk wat men onaanspreekbaarheid mag noemen: “dat is nu eenmaal wat ik geloof” volstaat om alle verdere bedenkingen weg te wuiven. Religies hebben zowel positieve als negatieve aspecten, maar de geloofskern maakt het moeilijk gelovigen op de negatieve aspecten aan te spreken, omdat praktijken vastgekoppeld worden aan wat onaanspreekbaar is.

Lees verder “(98) Contra fidem”

(91) Cassandra voor de spiegel

Van kritiek…

AUTEUR: Gert Vanlerberghe

THEMA: Filosofie

Er is al heel wat kritiek verschenen op Maarten Boudry’s goednieuwsboek Waarom De Wereld Niet Naar De Knoppen Gaat en dat zal de komende weken zeker niet anders zijn. Heerlijk toch, debat en dialoog. Bij de publicatie van een controversieel boek hoort ook het nodige gescheld op sociale media, but what else is new? Veel van die kritiek is dan weer ad hominem als de pest, want niemand van de roeptoeters heeft het boek al gelezen. Daarbij kunnen we enkel onze schouders ophalen. Ook goed gefundeerde kritiek verschijnt uit linkse, rechtse, religieuze en verlichte hoeken. Goed zo. We wisselen ideeën (en feiten) uit.

Lees verder “(91) Cassandra voor de spiegel”

(90) De Latouriaanse visie op technologie onder druk?

Van kritiek…

AUTEUR: Christophe Janssens

THEMA: Economie, Filosofie en Wetenschap

Terwijl het belang van bepaalde instituten gestaag afneemt, worden anderen belangrijker dan ooit. Waar religie ooit als een rode draad liep doorheen het menselijk handelen, bepaalt het religieuze instituut in het geseculariseerde Westen in steeds mindere mate hoe we met anderen omgaan. De greep dieechnologie op ons leven heeft, neemt dan weer exponentieel toe. Steeds belangrijker wordt dan ook de vraag hoe we de factor technologie dienen in te calculeren in de onderzoeksvraag naar het ontstaan en verder ontwikkelen van de waarden en instituties.

Lees verder “(90) De Latouriaanse visie op technologie onder druk?”

(89) Voor de symbiose van filosofie en wetenschap

AUTEUR: Mark Sanders

THEMA: Filosofie en wetenschap

OPMERKING: Dit is een longread. Leestijd: 20 min.

Filosofie zonder wetenschap is verloren in zichzelf. Wetenschap zonder filosofie is verloren in de natuur. Wanneer filosofie en wetenschap samen groeien, zullen we onszelf in de natuur vinden.

Lees verder “(89) Voor de symbiose van filosofie en wetenschap”

(85) Je-m’en-foutisme

AUTEUR: Lieven Van de Keere

THEMA: Filosofie

Van kritiek…

Geluk wordt steeds nagestreefd. Je kan ernaar zoeken en het kan ongekende hoogtes bereiken, maar wie hoog vliegt kan ook laag vallen. Ongelimiteerd geluk is onbereikbaar. Dus misschien is er wel een gulden middenweg die we zo goed mogelijk kunnen bewandelen om een zo gelukkig en gebalanceerd leven te leiden.

Lees verder “(85) Je-m’en-foutisme”

(82) Wil het echte spook nu opstaan?

Van kritiek…

AUTEUR: Maarten Boudry

THEMA: Filosofie, Sociologie

OPM: Deze reactie gaat verder op het artikel van NRC.

Ik ben niet verknocht aan de term ‘cultuurmarxisme’, zo schreef ik in mijn essay over de culturele erfenis van Marx. Als je er allergisch aan bent, mag je voor mijn part de term ‘identitair marxisme’ gebruiken. De kern van de zaak is dat er vandaag gemuteerde marxistische denkschema’s doorschemeren in ons identiteitsdebat. Toch probeert Stijn Klarenbeek de discussie terug naar dat vermaledijde woord te trekken, om nogmaals triomfantelijk aan te tonen dat het echt wel de nazi’s waren die het woord als eerste gebruikten. Aan de inhoud van mijn betoog wijdt Klarenbeek geen woord. “Waarom zeg je niet gewoon dat je tegen links bent?”, vraagt hij mij retorisch? Dat is eenvoudig: omdat ik niet tegen links ben. Ik wil mee strijden tegen onderdrukking en discriminatie, maar niet op basis van de binaire simplismen die activisten aan Marx hebben ontleend.

Lees verder “(82) Wil het echte spook nu opstaan?”