(128) Fort Corona – longread

AUTEUR: Hugo Durieux

THEMA: Sociologie, Politiek, Filosofie

Globalisering is niet iets van de afgelopen veertig, vijftig jaar. Tweeduizend jaar geleden waren economie en politiek al ‘globaal’. Het Romeinse keizerrijk voerde goud, wierook en mirre in vanuit Azië; generaals uit Noord-Afrika leidden de Romeinse legers. Europese reizigers brachten verhalen en goederen mee terug uit China, Indië en Perzië. Vikings vestigden zich op Newfoundland. Politieke en economische netwerken waren niet minder globaal in 1347, toen een Genuees schip na zijn terugkeer uit de Krim de rattenvlooien die de yersinia persis bacterie droegen mee naar Marseille bracht. De zwarte pest verspreidde zich van daar over de hele Méditerranée en Europa, tot in Scandinavië. Mensen, koopwaar en epidemieën hebben altijd al over de hele wereld gereisd.

Doorgaan met het lezen van “(128) Fort Corona – longread”

(124) Het kapitalisme is wél de oorzaak van de coronacrisis

AUTEUR: Seppe De Meulder

THEMA: Filosofie, Sociologie

Voltaire wist het al. Bernstein vatte het samen in een punchline waar Eminem nog iets van kan leren: “Once one dismisses the rest of all possible worlds, one finds that this is the best of all possible worlds.” In zijn bijdrage haalt moraalfilosoof Patrick Loobuyck alles uit de kast om uit te leggen dat de coronacrisis niets met het kapitalisme te maken heeft. Hij sleurt er zelfs Immanuel Kant bij om een facebookstatus van Jef Neve te weerleggen, een teken aan de wand dat de keizer-filosoof geen kleren aan heeft.

Doorgaan met het lezen van “(124) Het kapitalisme is wél de oorzaak van de coronacrisis”

(121) Bescherm de zwerfkat in onze samenleving

AUTEUR: Rutger Lazou

THEMA: Klimaat, Filosofie, Sociologie

Op 4 april vieren we Wereld Zwerfdierendag: een uitgelezen moment om te reflecteren over de plaats van de zwerfkat in onze maatschappij. Voor haar zijn het immers moeilijke tijden. Mensen beweren dat de zwerfkat een onwaardig bestaan heeft, ze ergeren zich aan haar aanwezigheid en natuurbeschermers beweren dat haar jaaggedrag vogelsoorten in gevaar brengt. In zijn boek ‘De toekomst van de kat’ neemt Rutger Lazou het op voor de zwerfkat. Niet de zwerfkat zelf, maar de negatieve reputatie waarmee ze te kampen heeft, moet verdwijnen.

Doorgaan met het lezen van “(121) Bescherm de zwerfkat in onze samenleving”

(120) Historische reflectie is geen spielerei

AUTEUR: Jan Potters

THEMA: Filosofie, Wetenschap, Gezondheidszorg

In een recente opinie-bijdrage in de Standaard argumenteert Bert De Munck, op basis van de Foucauldiaanse notie van biomacht, dat er ruimte moet zijn voor kritische reflectie met betrekking tot de manier waarop wetenschappelijke kennis wordt ingezet in de strijd tegen het coronavirus. Stefaan Blancke, Patrick Loobuyck en Maarten Boudry antwoorden hierop dat De Munck, door gebruik te maken van Foucault’s begrippenkader, de deur openzet voor een paranoïde relativisme met betrekking tot wetenschap dat op dit moment, nu we ons midden in een urgente en onzekere situatie bevinden, ongepast en gevaarlijk is. In dit stuk beargumenteer ik dat de onzekerheid en urgentie van de situatie ons er net toe zouden moeten nopen om kritisch te denken, zonder dat dit ons vertrouwen in de wetenschap hoeft te ondermijnen, en dat Foucault’s denken hierdoor zeer welgekomen is, en zelfs kan bijdragen aan wat Blancke, Loobuyck en Boudry omschrijven als de manier waarop wetenschap vooruitgang kan brengen.

Doorgaan met het lezen van “(120) Historische reflectie is geen spielerei”

(114) Primeert nut over menselijkheid?

AUTEUR: Sofie Terryn

THEMA: Filosofie en economie

OPMERKING: Dit artikel verscheen in samenwerking met StampMedia.be

Toen ik voor het eerst kennismaakte met de filosoof Martin Heidegger zat ik drie uur lang aan mijn bank genageld. Het was donderdagnamiddag en de zwaarte van zijn theorie beklemde me. Altijd wroeten en vechten om zijn teksten maar te kunnen begrijpen, om er eindelijk inzicht in te krijgen. Maar het was de strijd meer dan waard. Nadien keerde ik met een volgeladen rugzak aan nieuwe kennis huiswaarts.

Doorgaan met het lezen van “(114) Primeert nut over menselijkheid?”

(107) Hoe IK de wereld zin geeft. Een pleidooi voor egoïsme.

AUTEUR: Dennis Hamer

THEMA: Filosofie

Individualisering, en de daarmee gepaard gaande teloorgang van iedere gemeenschappelijke waarde, lijkt een even modern fenomeen te zijn als de door wereldvervreemding veroorzaakte verveling. Beiden zijn een gevolg van, of een reactie op, de laatmoderne technische versnelling. Volgens de Duitse socioloog Hartmut Rosa ondermijnt deze versnelling de waarde van ruimte, waardoor we worden geconfronteerd met ‘niet-locaties’; de identiteitsloosheid van de wereld waarin wij ons bevinden.(1) De distantie ten opzichte van de almaar doordenderende wereld groeit en we worden teruggeworpen op het meest eigenlijke en minst onvervreemdbare: ons zelf, ons eigenlijke ik. Het is echter niet de bedoeling dat we ons comfortabel voelen in deze eigenlijke, egoïstische, toestand. Hoe kunnen we de reeds zo versplinterde werkelijkheid immers zin of betekenis geven als we louter om onszelf, correctie: als ik louter om mijzelf geef?

Doorgaan met het lezen van “(107) Hoe IK de wereld zin geeft. Een pleidooi voor egoïsme.”

(102) De poenschepper-weldoener

AUTEUR: Gert Vanlerberghe

THEMA: Filosofie en economie

In zijn nieuwe boek Waarom De Superrijken De Wereld Niet Zullen Veranderen verzucht Anand Giridharadas dat, ondanks alle innovatie en vooruitgang, de minderbedeelden het nog steeds niet beter hebben. De kern van zijn betoog is dat de rijke weldoener een problematisch gegeven is. Vaak gaat het vooral om image-building en er blijft onderweg te veel geld aan hem of haar kleven. Ook is de vrijgevigheid altijd volgens hun eigen voorwaarden, want waarom zouden ze het risico lopen dat de innovatie henzelf schaadt? Filantropie die vooral de elite zelf, die hij MarketWorld noemt, dient te beschermen is misschien wel goedbedoeld maar vooral ook inefficient.

Doorgaan met het lezen van “(102) De poenschepper-weldoener”

(101) Millenials hebben vertrouwen in de sterren

AUTEUR: Ine Vanvuchelen

THEMA: Sociologie en filosofie
OPMERKING: Dit artikel verscheen eerder op StampMedia.be

Ik geef het toe: ik lees weleens graag mijn horoscoop, maar het is niet meer dan een guilty pleasure. Ik kende nooit mensen die oprecht geloofden in de wereld van de astrologie, maar sinds kort lijkt dat te veranderen. In een tijd waar jongeren kritisch worden opgevoed en gestimuleerd worden om een scherpe blik te ontwikkelen, vraag ik me af van waar die nood komt. Vult spiritualiteit het gat op van religie zoals sommige critici beweren of heeft Generatie Y een andere drijfveer?

Doorgaan met het lezen van “(101) Millenials hebben vertrouwen in de sterren”

(99) Het vraagstuk ‘the othering’.

AUTEUR: Patrick Bailliu

THEMA: Filosofie, Sociologie

Het probleem van de 21ste eeuw is het vraagstuk van ‘the othering’. In een wereld die getekend wordt door schijnbaar onhandelbare en overweldigende uitdagingen, is vrijwel elk mondiaal, nationaal, regionaal en zelf individueel conflict verwikkeld in of georganiseerd rond een of meer dimensie van groeps- gebaseerde verschillen. De Othering ondersteunt territoriale geschillen, sektarisch geweld, militaire conflicten, de verspreiding van ziekten, armoede en voedselonzekerheid en zelfs klimaatverandering.

Doorgaan met het lezen van “(99) Het vraagstuk ‘the othering’.”

(98) Contra fidem

Van kritiek…

AUTEUR: Nick De Clippel

THEMA: Politiek/filosofie

Religie en de liberale democratie zijn een kibbelend paar. Dat gaat van het afwijzen van de seculiere samenleving tot strovuurtjes rond hoofddoeken. Maar wat gaat er precies schuil achter het begrip ‘religie’? Religie en geloof zijn alvast conceptueel verschillend.

Religies zijn complexe systemen die zich vormen rond geloof, wat betekent dat men bepaalde proposities gelooft, ook als daar geen zinnig bewijs voor bestaat en zelfs als de feiten dat geloof tegenspreken. Een gelovige hanteert doorgaans dezelfde waarheidscriteria als iedereen, maar als het over geloof gaat, vertrouwt men op een onwaarschijnlijk verhaal dat meestal zijn oorsprong heeft in een ver verleden. Geloof heeft als bijkomend essentieel kenmerk wat men onaanspreekbaarheid mag noemen: “dat is nu eenmaal wat ik geloof” volstaat om alle verdere bedenkingen weg te wuiven. Religies hebben zowel positieve als negatieve aspecten, maar de geloofskern maakt het moeilijk gelovigen op de negatieve aspecten aan te spreken, omdat praktijken vastgekoppeld worden aan wat onaanspreekbaar is.

Doorgaan met het lezen van “(98) Contra fidem”