(85) Je-m’en-foutisme

AUTEUR: Lieven Van de Keere

THEMA: Filosofie

Van kritiek…

Geluk wordt steeds nagestreefd. Je kan ernaar zoeken en het kan ongekende hoogtes bereiken, maar wie hoog vliegt kan ook laag vallen. Ongelimiteerd geluk is onbereikbaar. Dus misschien is er wel een gulden middenweg die we zo goed mogelijk kunnen bewandelen om een zo gelukkig en gebalanceerd leven te leiden.

Zo is ieder sociaal leven een cruciale factor in deze lijdensweg. De reacties van mensen op je gedrag, je omgang met die reacties en wat je daar mee moet aanvangen is vrij moeilijk te bevatten. Er zijn velen die proberen te leren hoe zaken niet persoonlijk op te nemen en het allemaal van hun af te laten glijden. Zo is er Frederik Imbo, een u misschien wel gekende acteur. Hij werd scheidsrechter in het voetbal om te leren zo goed mogelijk de negatieve reacties van alle kanten op te vangen, en het niet persoonlijk op te vatten.

Wel, als ik nu eens zeg dat het niet nodig is om scheidsrechter te worden om te achterhalen hoe je jezelf moet verweren tegen de buitenwereld die je steeds op de hielen zit in deze digitale en polariserende tijden. Je hebt soms genoeg aan een boek en een uitstekende referentie is waarschijnlijk: The subtle art of not giving a fuck, oftewel de subtiele kunst van het zich niet aantrekken van (bepaalde) zaken. Dit boek vergoelijkt niet onverschilligheid om alles en iedereen, maar heeft als doel de lezer meer zelfinzicht te geven over beslissingen nemen in het leven. De schrijver, Mark Manson, heeft zelf ontelbare hindernissen overwonnen in zijn leven en geeft zijn visie weer over hoe je zou moeten omgaan met alles wat op je afkomt in het leven.

Opmerkelijk aan het boek is dat Manson altijd teruggrijpt naar het individu. Ieder persoon is in zijn opzicht zelf verantwoordelijk voor zijn of haar geluk. Je kan de schuld op iemand steken voor het dwarsbomen van je geluk, maar je moet zelf leren omgaan met problemen. Niemand kan, in essentie, deze verantwoordelijkheid van je overnemen.

Nochtans proberen mensen wel de verantwoordelijkheid naar anderen over te hevelen. Men doet dit omdat ze zich dan moreel beter voelen dan de zogenaamde verantwoordelijke. Dit wordt vandaag de dag gekenmerkt door de sociale media die dit soort praktijken in de hand werken. Wanneer iemand zich nog maar beledigd voelt, duwt die persoon zich meteen in een slachtofferrol door er dan disproportioneel op te reageren waaruit de media dan veel publiciteit kan halen. Deze victimhood chic zorgt ervoor dat iedereen zich onderdrukt en beledigd voelt en zo met allerhande polariserende handelingen de democratie ondermijnt.

Het boek behandelt onder meer welke waarde je zelf aan iets hecht, of waar je een bepaalde norm legt. Als je bijvoorbeeld geen echte wezenlijke problemen hebt dan creëer je ze vaak uit het niets. Wanneer je je veel begint te bekommeren over luxeproblemen zou het kunnen dat je er evenveel van baalt dan wanneer je echt in de penarie zit. Dit zou je ten allen tijde moeten vermijden door een constructief doel voor ogen te hebben.

Manson bespreekt ook identiteit. Vandaag de dag lijkt identiteit enkel nog iets te zijn dat kan worden aangetast door anderen. Onze cultuur, en daarmee wijzelf, zou worden bedreigd. Er is angst voor verandering, voor het verdwijnen van tradities en waarden. Manson daarentegen stelt identiteit voor als een individueel gegeven, ofwel heel flexibel ofwel zeer statisch.

Zo stelt hij dat het kan zijn dat je in een soort van identiteit vastzit waardoor heel je leven stagneert. Een wielrenner bijvoorbeeld. Wielrenners zijn vaak erg verknocht aan hun fiets en moeten blijven koersen anders geraken ze volledig uit hun ritme en zullen ze hun leven helemaal anders moeten invullen tijdens hun wielerpensioen. Ze zullen het gejuich langs de weg, de bewondering van de fans en de vele media-aandacht missen, daar moeten ze mee zien te leren leven.

Je kan dit soort zaken ook op grotere schaal bekijken. De Europese Unie bijvoorbeeld heeft altijd zeer veel waarde gehecht aan haar liberale en democratische principes. Tegenwoordig gaan ze wel steeds meer om met autocraten als Erdogan en recent Al-Sisi om hun doelen te bereiken. De Europese Unie zal moeten leren om zichzelf aan te praten dat wat het doet wel degelijk het juiste is. In Cuba, ooit door velen gezien als het toonbeeld van het “ware” communisme, wordt een referendum gehouden om het bestaan van de vrije markt te erkennen. Dit vernieuwend Cuba zal zich ook moeten verzoenen met zijn verleden. Het heden en de toekomst van Cuba zal verder bepalen hoe het met zijn oorspronkelijke principes en identiteit moet omgaan.

Er wordt hier nu inderdaad afgeweken van het individu, maar ook de vergelijking met entiteiten kan worden gemaakt. We gaan dus op het individu verder. Het kan zijn dat je met je vrienden altijd heel luchtig kan praten terwijl je thuis juist heel kortaf en bits bent. Dit hangt ook af van de mensen met wie je omgaat maar vooral van jezelf. Het is aan jezelf om te bepalen hoe je met anderen omgaat, want daar ligt voor een groot stuk onze identiteit: waar, wanneer en met wie je ook bent.

De anekdotes en levenswijsheden van Manson zouden kunnen worden gelezen op verschillende manieren. Het kan helpen in een zoektocht naar identiteit of om je sociaal leven terug op de rails te krijgen. Dit boek is geen zelfhulpboek. Het is geschreven om anderen en bovenal jezelf beter te leren kennen. Een inzicht in hetgene we allemaal wel willen, maar o zo moeilijk is om te bereiken.

…naar dialoog

  • Wat is geluk?
  • Hoe kan geluk het best bereikt worden?
  • Is er een verschil tussen een gelukkig en een zinvol leven?
  • Ondermijnen sociale media onze democratie?
  • Hoe ga je het beste om met reacties van anderen?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s